رئیس بیمارستان بوستان با تأکید بر اهمیت افزایش آگاهی عمومی درباره پیشگیری از آسیب به خود، گفت: شناسایی نشانه‌های هشداردهنده، گفت‌وگوی همدلانه و تسهیل دسترسی افراد در معرض خطر به خدمات تخصصی سلامت روان، می‌تواند در پیشگیری از آسیب به خود نقش مؤثری داشته باشد.

به گزارش روابط عمومی بیمارستان بوستان، دکتر «لیلا رازقیان جهرمی» به مناسبت ۱۰ سپتامبر، روز جهانی پیشگیری از خودکشی، با اشاره به اهمیت توجه جامعه به سلامت روان، اظهار کرد: آسیب به خود یکی از مهم‌ترین مسائل سلامت عمومی در جهان است و پیشگیری از آن تنها بر عهده متخصصان سلامت روان نیست؛ بلکه افزایش آگاهی عمومی و مشارکت خانواده‌ها، دوستان، همکاران و جامعه می‌تواند در شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر و کاهش آسیب‌ها مؤثر باشد.

وی افزود: بسیاری از افرادی که با افکار آسیب به خود مواجه هستند، ممکن است پیش از مراجعه به متخصص، نشانه‌هایی از پریشانی خود را با اطرافیان در میان بگذارند؛ بنابراین آگاهی از علائم هشداردهنده و نحوه برخورد صحیح با فرد در معرض خطر، اهمیت زیادی دارد.

توجه به نشانه‌های هشداردهنده

دکتر رازقیان جهرمی با اشاره به برخی نشانه‌های هشداردهنده، بیان کرد: صحبت درباره مرگ یا آسیب به خود، ابراز ناامیدی و احساس بی‌ارزشی، کناره‌گیری از دیگران، تغییرات قابل توجه در خلق و رفتار، اختلال در خواب، افزایش مصرف الکل یا مواد و تغییرات ناگهانی در روابط یا فعالیت‌های روزمره، از جمله مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

وی ادامه داد: خداحافظی غیرمعمول با اطرافیان، بخشیدن وسایل شخصی مهم یا جست‌وجو درباره روش‌های آسیب به خود نیز می‌تواند از نشانه‌های هشداردهنده باشد؛ البته هیچ‌یک از این موارد به تنهایی به معنای وجود قطعی افکار آسیب به خود نیست، اما مشاهده چند نشانه به صورت هم‌زمان، به‌ویژه در صورت بروز تغییرات ناگهانی، نیازمند توجه و پیگیری جدی است.

«بپرس»؛ از پرسیدن مستقیم نترسیم

این روان‌پزشک با اشاره به شعار «بپرس، گوش بده، همراه باش»، گفت: اگر نسبت به وضعیت روانی فردی نگران هستیم، نباید از پرسیدن مستقیم و محترمانه درباره افکار آسیب به خود اجتناب کنیم.

وی افزود: می‌توان با جمله‌ای ساده مانند «مدتی است متوجه شده‌ام شرایط برای شما دشوار شده است؛ آیا تاکنون به آسیب زدن به خود یا پایان دادن به زندگی خود فکر کرده‌اید؟» زمینه گفت‌وگو را فراهم کرد.

دکتر رازقیان جهرمی تأکید کرد: پرسیدن مستقیم درباره آسیب به خود، باعث ایجاد این افکار نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند فرصتی برای فرد فراهم کند تا درباره افکار و احساساتی که تاکنون نتوانسته با دیگران در میان بگذارد، صحبت کند.

شنیدن بدون قضاوت؛ نخستین گام برای حمایت

رئیس بیمارستان بوستان در ادامه درباره نحوه برخورد با فردی که از ناامیدی شدید یا نخواستنِ ادامه زندگی صحبت می‌کند، اظهار کرد: نخستین اقدام، حفظ آرامش، گوش دادن بدون قضاوت و جدی گرفتن صحبت فرد است و نباید چنین اظهاراتی را صرفاً واکنشی هیجانی یا با هدف جلب توجه تلقی کرد.

وی ادامه داد: می‌توان با عباراتی مانند «می‌خواهم بدانم چه چیزی برایت این‌قدر دشوار شده است» گفت‌وگو را ادامه داد و سپس به شکل مستقیم درباره وجود افکار آسیب به خود سؤال کرد.

وی اضافه کرد: اگر خطر فوری مطرح باشد، فرد نباید تنها بماند و باید در کوتاه‌ترین زمان از خدمات تخصصی یا اورژانسی کمک گرفت. در چنین شرایطی، اولویت اصلی حفظ ایمنی فرد و فراهم کردن دسترسی سریع به ارزیابی و درمان تخصصی است.

از سرزنش و ساده‌انگاری پرهیز کنیم

دکتر رازقیان جهرمی با تأکید بر اهمیت همدلی در گفت‌وگو با افراد در معرض خطر، گفت: جملاتی مانند «می‌دانم شرایط برایت بسیار دشوار است و می‌خواهم برای پیدا کردن کمک مناسب کنارت باشم» می‌تواند حمایت‌کننده باشد.

وی افزود: در مقابل، باید از سرزنش، ایجاد احساس گناه و نصیحت‌های ساده‌انگارانه مانند «به خانواده‌ات فکر کن»، «این مشکلات که چیزی نیست» یا «باید قوی باشی» پرهیز کرد.

وی خاطرنشان کرد: همدلی بسیار مهم است، اما در شرایط پرخطر، همدلی باید با اقدام مناسب و ارجاع فرد به خدمات تخصصی همراه شود.

چه زمانی مراجعه فوری ضروری است؟

این روان‌پزشک با بیان اینکه برخی شرایط نیازمند دریافت فوری کمک تخصصی است، گفت: وجود افکار مکرر درباره آسیب به خود، مطرح کردن قصد یا برنامه مشخص برای آسیب به خود، دسترسی به وسایل بالقوه آسیب‌رسان، سابقه اقدام قبلی یا ناتوانی فرد در حفظ ایمنی خود، از مواردی است که ارزیابی تخصصی را ضروری می‌کند.

وی تأکید کرد: در صورت وجود قصد یا برنامه فعلی برای آسیب به خود، اقدام اخیر، مسمومیت یا آسیب عمدی و یا ناتوانی فرد در حفظ امنیت خود، وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود و باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک گرفت.

دکتر رازقیان جهرمی در پایان گفت: در سایر موارد نیز مراجعه به روان‌پزشک یا روان‌شناس می‌تواند برای ارزیابی دقیق، شناسایی عوامل زمینه‌ای و طراحی برنامه درمان و ایمنی مؤثر باشد.

یک پیام برای روز جهانی پیشگیری از خودکشی

رئیس بیمارستان بوستان با تأکید بر اینکه هیچ‌کس نباید رنج روانی خود را به تنهایی تحمل کند، اظهار کرد: اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان روزهای دشواری را تجربه می‌کنید، صحبت کردن درباره رنج روانی و درخواست کمک از متخصص، نشانه ضعف نیست؛ بلکه اقدامی مسئولانه برای حفظ سلامت و ایمنی است.

وی افزود: اگر در اطراف خود فردی را می‌بینید که به‌شدت ناامید یا پریشان است، از پرسیدن و شنیدن نترسید؛ گاهی یک پرسش به‌موقع، یک گفت‌وگوی همدلانه و همراهی برای دریافت کمک تخصصی می‌تواند بسیار تعیین‌کننده باشد.

دکتر رازقیان جهرمی در پایان بر پیام روز جهانی پیشگیری از خودکشی تأکید کرد: «بپرس، گوش بده، همراه باش.»

پایان خبر